Meer dan een cursus: de stadsopleiding Tillykunde verbindt Tilburg

Van Boschlogie naar Tillykunde

Het idee voor de stadsopleiding Tillykunde ontstond toen coördinator Elefteria Argyropoulos hoorde over Boschlogie in Den Bosch, een cursus met een wachtlijst van jaren. Dat bracht haar op een gedachte: waarom bestaat zoiets niet in Tilburg?
Samen met haar directeur bij Toerisme, Leisure & Marketing Berly Walraven ging ze op onderzoek uit. “We waren aan het nadenken over ons leven lang ontwikkelen-aanbod”, vertelt Berly. “Toen kwam het idee van een cursus voor en over Tilburg. Iets relatief kleins wat toch een grote impact zou kunnen maken.”
Wat volgde was een samenwerking met verschillende partners uit de stad, zoals met City Marketing Tilburg, met Fonds Erfgoed Tilburg waarvan een waardevolle bijdrage werd ontvangen en met de stadshoogleraar van Tilburg, Ton Wilthagen. In een werkgroep werd gebrainstormd over de inhoud: wat maakt Tilburg nou eigenlijk Tilburg? En wat moeten mensen écht weten over de stad?

Tien thema’s, één stad
De cursus bestond uit tien bijeenkomsten, elk met een eigen thema. Die varieerden van historie tot cultuur en van taal tot sport. Het doel: een compleet beeld schetsen van Tilburg – niet alleen van het verleden, maar ook van het heden en de toekomst.
Een van de thema’s was ‘Tilburg door de tijd heen’, waarin de oorsprong en ontwikkeling van de stad centraal stonden. Maar net zo goed kwam het Tilburgse carnaval aan bod, inclusief een bezoek aan de Bouwhal. Daar ontdekten cursisten niet alleen de gezelligheid, maar ook de geschiedenis en het karakter van het Tilburgse carnaval.
Een ander thema was ‘Stad van makers’, waarin deelnemers kennismaakten met het creatieve en ambachtelijke DNA van Tilburg. Van textiel tot muurschilderingen en iconische plekken in de stad: Tilburg blijkt een broedplaats van creativiteit.

Ook het onderwijs kreeg aandacht, onder meer via een bijeenkomst op Tilburg University. Daar werd niet alleen gekeken naar het huidige onderwijslandschap, maar ook naar de lessen die de stad door de jaren heen heeft geleerd.
En dan is er natuurlijk de Tilburgse taal. Tijdens een van de bijeenkomsten kregen cursisten bij De Rooi Pannen zelf les in het Tilburgs. Zoals Elefteria het treffend verwoordt: “Tilburgs is een van de weinige dialecten die een officiële schrijfwijze kent. Je kunt zelfs spelfouten maken in het Tilburgs.”

Meer dan kennis: een community
Wat de stadsopleiding Tillykunde bijzonder maakt, is dat het niet alleen draait om kennisoverdracht. De cursus is nadrukkelijk bedoeld om mensen met elkaar te verbinden en hen actief te betrekken bij de toekomst van Tilburg. Daarom werd bij de selectie van deelnemers gevraagd om een motivatiebrief. “We hebben echt gekeken naar mensen die mee wilden denken”, legt Elefteria uit.
De oorspronkelijke focus lag op nieuwkomers in de stad, maar dat liep anders. “Dat is volledig mislukt voor deze editie”, zegt Berly met een glimlach. “Maar wat we ervoor terugkregen, was misschien nog wel mooier: een groep zeer gemotiveerde Tilburgers die ambassadeur willen zijn.” Het enthousiasme bleek overweldigend. “De animo voor de stadsopleiding Tillykunde overtrof onze stoutste verwachtingen.”

Tilburg door de ogen van cursisten
De kracht van de stadsopleiding Tillykunde zit ook in de deelnemers zelf. Zij brengen hun eigen perspectieven, ervaringen en liefde voor de stad mee.
Zo vertelt cursist Maartje Vosters: “Typisch Tilburg vind ik de 'hooggaatie', het reuzenrad op de Tilburgse kermis. Het was de eerste Tilburgse term die ik van mijn schoonvader leerde.”

Voor Ingrid Sparidaens-Tuerlings kwam de cursus precies op het juiste moment:
“Ik zag het stuk over Tillykunde in de krant en dacht: dat is een mooi begin van mijn pensioen!”
En Amber Dijs vat misschien wel de kern van Tilburg samen: “Omdat Tilburg niet de mooiste is, zijn we heel actief in het organiseren en realiseren van coole initiatieven en evenementen. Deze gouden combi zie je overal terug.”

Positieve energie rond de stad
Die betrokkenheid en energie zijn precies wat de initiatiefnemers hoopten te bereiken. Tilburg heeft soms te maken met een bescheiden imago, zeker in vergelijking met steden als Breda en Den Bosch. Maar binnen Tillykunde ontstaat juist een andere dynamiek.
“Er hangt vaak een beetje een zweem aan Tilburg”, leg Elefteria uit. “Maar in de cursus merk je dat er een hele positieve vibe is van mensen die echt van de stad houden en ook iets willen terugdoen.”
Die positieve beweging bleef niet onopgemerkt. Ook de nieuwe burgemeester van Tilburg, Fleur Gräper-van Koolwijk, toonde interesse en woonde meerdere bijeenkomsten van de cursus bij. Haar aanwezigheid benadrukt het belang en de impact van het initiatief voor de stad.

Blik op de toekomst
Hoewel de eerste editie nog maar net is afgerond, wordt er al volop nagedacht over de toekomst van de stadsopleiding Tillykunde. De mogelijkheden lijken eindeloos. “We zijn nu aan het kijken naar het vervolg”, vertelt Berly. Komt er een Engelstalige variant? Wordt de opleiding onderdeel van het onderwijs? Of komt er een speciale versie voor jongeren?
Wat de richting ook wordt, één ding is zeker: de stadsopleiding Tillykunde heeft iets in gang gezet. “Het mooie is dat iedereen nu zegt: ‘Wow, dit is vet wat er bij De Rooi Pannen in Tilburg gebeurt’”, aldus Berly.

Een blauwdruk voor andere steden?
Het succes van de stadsopleiding Tillykunde blijft ook buiten Tilburg niet onopgemerkt. Vanuit andere vestigingen van De Rooi Pannen komen al vragen of een vergelijkbare cursus ook in steden als Breda en Eindhoven kan worden opgezet. Maar de kracht van Tillykunde zit juist in de lokale verankering. Het is geen standaardformat, maar een cursus die volledig is afgestemd op de identiteit van Tilburg.

En misschien is dat wel de grootste les van de stadsopleiding Tillykunde: dat elke stad verhalen heeft die het waard zijn om verteld te worden – en dat die verhalen mensen kunnen verbinden, inspireren en in beweging brengen.
Met de stadsopleiding Tillykunde heeft De Rooi Pannen niet alleen een nieuwe cursus ontwikkeld, maar ook een platform gecreëerd waar liefde voor de stad centraal staat. Een plek waar Tilburg niet alleen wordt bestudeerd, maar vooral wordt beleefd.